Nasze dane są bezpieczne

Jarosław Ciszek: – Od kilku miesięcy jesteśmy bombardowani komunikatami dotyczącymi ochrony danych osobowych w związku z unijnymi przepisami RODO. Czy ta dyrektywa zmieniła coś w działalności Kościoła?

Ks. Tomasz Smalcerz: – Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego w art. 91. wyłącza Kościół katolicki spod regulacji Rozporządzenia i umożliwia stosowanie własnego systemu zasad ochrony danych osobowych. Kościół od dawna posiada taki system i troszczy się o ochronę danych wiernych powierzonych jego pieczy. Regulują to przede wszystkim normy Prawa Kanonicznego oraz przepisy wydawane przez Episkopat Polski. Po wejściu w życie Rozporządzenia Kościół polski zebrał wszystkie te regulacje w Dekrecie ogólnym Konferencji Episkopatu Polski opublikowanym 30 kwietnia 2018 r. RODO wytycza dla nas pewne szlaki ochrony danych, ale jako Kościół mamy własne cele ich przetwarzania, dlatego musimy mieć stosowne do tych celów przepisy. Jednocześnie w prowadzonej przez Kościół działalności, takiej jak edukacyjna czy gospodarcza (np. szkoły katolickie, zakłady opiekuńcze), znajdują zastosowanie powszechnie obowiązujące w naszym kraju przepisy, a więc także RODO.

– Prawo wydane przez KEP zostało w diecezji sosnowieckiej uszczegółowione przez stosowny dokument biskupi…

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Reklama

– Dekret ogólny to prawo szeroko ujmujące rzeczywistość ochrony danych osobowych w Kościele. Bardzo ważna jest zatem jego aplikacja do miejscowych warunków i zwyczajów. W naszej diecezji służy temu Instrukcja z 14 czerwca 2018 r., wydana przez bp. Grzegorza Kaszaka, która dookreśla zagadnienia zawarte w Dekrecie KEP i wyjaśnia procedury mające na celu ochronę danych w parafiach w Kościele sosnowieckim.

– Czemu mają służyć te wszystkie procedury ochrony danych?

– Wypracowane procedury służą ochronie osób, których dane są przetwarzane. Nie chodzi tylko o ochronę zapisków, ale nade wszystko o osoby, których one dotyczą.

– Jakie dane o nas posiada Kościół i czy mamy gwarancję, że są one należycie chronione?

– Zasadniczo przetwarzane są dane metrykalne, czyli dane związane z przyjętymi przez wiernych sakramentami i statusem kanonicznym osób w Kościele. Ich posiadanie umożliwia funkcjonowanie duszpasterstwa – np. bez udokumentowania przyjęcia chrztu nie ma możliwości przystąpienia do kolejnych sakramentów. Kościół musi posiadać i przetwarzać dane swoich wiernych do działalności związanej z jego misją. Księgi z danymi są gromadzone w odpowiednio zabezpieczonych kancelariach parafialnych, w których pracują kompetentne i przeszkolone osoby. Nie ma możliwości, by nasze dane zawarte w księgach i rejestrach parafialnych wychodziły poza wewnętrzną działalność Kościoła. Informacje o osobach mogą być przesyłane między parafiami i instytucjami kościelnymi, ale służy to tylko duszpasterskiej działalności Kościoła.

– Czy w kancelarii parafialnej czekają na nas jakieś zmiany, kiedy będziemy chcieli otrzymać np. metrykę chrztu?

Reklama

– Nie, spokojnie. Zainteresowany, prosząc o wyciąg z ksiąg metrykalnych, powinien okazać dokument dla potwierdzenia swojej tożsamości, a jeśli prosi o to w czyimś imieniu, dodatkowo przedstawić stosowne upoważnienie od tego, kogo dane dotyczą. Można także przesłać do kancelarii parafialnej pismo, oczywiście z odpowiednimi dokumentami, prosząc o przesłanie danych do parafii, w której ma się odbyć np. ślub lub chrzest.

– Czy nasi księża i osoby pracujące w parafiach są przygotowani do nowych obowiązków i zmian?

– Oczywiście wszystko wymaga czasu, pojawiają się pytania i wątpliwości, które są rozwiązywane na bieżąco. Odbyło się już kilka spotkań z księżmi, podczas których były wyjaśniane normy prawa oraz szczegółowe rozwiązania problematycznych zagadnień. Proces wdrażania Dekretu KEP oraz przygotowywania osób odpowiedzialnych za przetwarzanie danych wciąż trwa.

– Jaka w tym wszystkim jest rola księdza, jako powołanego przez biskupa inspektora ochrony danych w diecezji sosnowieckiej?

Moją rolę określono w art. 32. Dekretu ogólnego. Przede wszystkim mam wyjaśniać normy oraz być pomocą dla administratorów danych. Inspektor monitoruje przestrzeganie Dekretu i pośredniczy w kontakcie z Kościelnym Inspektorem Ochrony Danych powołanym przez Episkopat Polski.

– RODO daje nam „prawo do bycia zapomnianym” czyli zaprzestania przetwarzania danych i ich usunięcia. Jak to się ma do działań Kościoła?

Reklama

– Zgodnie z Dekretem KEP, prawo do żądania usunięcia czy sprostowania danych nieprawdziwych przysługuje każdemu wiernemu. Nie można jednak wymazać danych np. potwierdzających przyjęcie sakramentów – zaprzeczałoby to misji Kościoła i uniemożliwiało jego funkcjonowanie. Dotyczy to także osób, które dokonały aktu apostazji. W takim przypadku ich dane nie są usuwane, ale nie są też wykorzystywane bez zgody ordynariusza miejsca – nie przesyła się tym osobom np. informacji z parafii, zaproszeń na jubileusze itp.

– Co w sytuacji, kiedy ktoś ma wątpliwości dotyczące ochrony swoich danych w Kościele?

– Administratorem danych w parafii jest proboszcz i jego można prosić o pomoc i wyjaśnienia. Wierni mogą też zawsze zwrócić się do mnie, inspektora ochrony danych, a ja pomogę na ile będę potrafił.

WIESŁAWA LEWANDOWSKA: – Jest Pan, Panie Prezesie, jednym z nielicznych już, niestety, przedstawicieli pokolenia Armii Krajowej... EDMUND MUSZYŃSKI: – Jednym z ostatnich i coraz bardziej bezsilnych, nie tylko z powodu stanu zdrowia. Bardzo martwi mnie stan naszego AK-owskiego środowiska. Choć jest w nim wciąż jeszcze wielu ludzi prawdziwych, doskonale czujących przesłanie Armii Krajowej, to jestem bardzo zniesmaczony postawą tych, którzy od kilku już lat decydują o naszym Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Tak naprawdę trudno mi powiedzieć, kim są ci ludzie, bo na pewno nie rozumieją słów: „Bóg, Honor i Ojczyzna”. – Kim zatem są dzisiejsi członkowie Światowego Związku Żołnierzy AK? MIROSŁAW WIDLICKI: – W ostatnich latach rzeczywiście coraz trudniej to określić. I takie pytania zadają nam członkowie terenowych kół AK. Sprawa była oczywista w latach 90. ubiegłego wieku, gdy żyło jeszcze wielu dowódców AK, gdy wszyscy dobrze się znali i na ogół znali swoją przeszłość. Po 2000 r. szeregi poszerzały się o wolontariuszy – takich jak ja – niekombatantów, ale przybywało też członków kombatantów, których nie miał kto weryfikować i którzy następnie trafiali do władz różnych szczebli, również do Zarządu Głównego. – Czy częste są dziś życiorysy AK-owskie niedostatecznie uwierzytelnione? M. W.: – To przykre, ale krążą takie opinie, a te przypadki, nawet jeśli nie są zbyt częste, to i tak podważają wiarygodność całego związku. Poza tym w ostatnich latach, w czasach docierającej do nas liberalizacji, można zaobserwować odchodzenie związku od swoich ideałów. Gdy pan prezes Muszyński napisał piękną „Preambułę” do naszego statutu (aby przeciwstawić się tej liberalizacji), wywołało to protesty, Zarząd Główny przegłosował odrzucenie „Preambuły”. – Dlaczego? M. W.: – Dlatego, że była zbyt „bogoojczyźniana”, a teraz to nie na czasie. Dwadzieścia lat temu taka reakcja byłaby nie do pomyślenia. Bardzo więc stępiła się ta szczególna czujność, nawet w ludziach powołujących się na etos AK, a niedługo już nie będzie tych, którzy dziś starają się tę czujność budzić... – Światowy Związek Żołnierzy AK stara się jednak przekazać swą wartę następnemu pokoleniu, poprzez tzw. członków nadzwyczajnych... M.W.: – Ludzie młodsi, niekombatanci, jeśli deklarują przywiązanie do wartości i etosu Armii Krajowej i chcą czynnie i całkowicie bezinteresownie pracować w związku, by zaszczepić ten etos szczególnie w młodym pokoleniu, otrzymują status członka nadzwyczajnego – bez praw wyborczych. Po roku działalności i pozytywnej opinii prezes okręgu ma prawo nadać im status członka zwyczajnego – z prawami wyborczymi, lecz oczywiście bez uprawnień kombatanckich. Taki właśnie status ja posiadam. Mimo że jestem z młodszego pokolenia, to podobnie jak pan prezes Muszyński ubolewam nad odchodzeniem (mam nadzieję, że to wyjątki) od Boga, ale i z honorem jest różnie. E. M.: – Niedawno byłem bardzo zdumiony tym, że kilka osób przyjęło medale zasługi od... prezydenta Niemiec. Choć tego nie nagłaśniano. M. W.: – Prezydent Niemiec wręczył te odznaczenia powstańcom warszawskim, odpowiednio dobranym członkom naszego związku. Naszym zdaniem, przyjmowanie ich było co najmniej dwuznaczne moralnie i mogło budzić niesmak. E. M.: – Ja z zasady odmawiałem przyjmowania odznaczeń. Przyjąłem tylko Krzyż Armii Krajowej i Krzyż Partyzancki. – Kiedy, Panów zdaniem, zaczęły się te „budzące niesmak” zmiany? E. M.: – Moim zdaniem, widać je wyraźnie od czasu, gdy w Polsce zaczęli rządzić liberałowie, czyli Platforma Obywatelska. Wcześniej nikt w naszym środowisku nie ośmielał się kwestionować wartości, z których wyrasta etos AK. Nagle okazało się, że wszystko można wyśmiać, nawet splugawić, a w najlepszym razie przemilczeć. M. W.: – Dwa lata temu pewna szkoła przyjęła imię jednego z naszych bohaterów lotników i... na jej sztandarze zabrakło słowa „Bóg”, jest tylko „Honor i Ojczyzna”. Komuś przyszło do głowy, żeby tak ocenzurować sztandar. – Pytaliście, dlaczego tak się stało? E. M.: – Nie miał kto zadać tego pytania, bo na uroczystość nawet nas nie zaproszono. Może dlatego, że byśmy tam tylko przeszkadzali jako strażnicy „przestarzałych wartości”. M. W.: – Po prostu atmosfera poprawności politycznej trafiła pod strzechy. Decyzję w tej konkretnie sprawie najprawdopodobniej podjęli sami nauczyciele tej szkoły, może rodzice, a w najmniejszym stopniu młodzież. – Kłopoty z wypełnianiem misji ŚZŻAK nie polegają więc dziś tylko na tym, że odchodzą już ci, którzy swym życiem zaświadczali, czym jest hasło: „Bóg, Honor i Ojczyzna”... M. W.: – Faktem jest, że jeszcze kilkanaście lat temu, kiedy wśród nas była większa liczba dowódców o niekwestionowanym autorytecie, łatwiej było wypełniać tę patriotyczną misję w obronie najważniejszych polskich wartości. E. M.: – Istotnie, od kilkunastu lat nie tylko na tym polegają nasze kłopoty. Wystarczy tu przypomnieć perturbacje z zakładaniem Fundacji Polskiego Państwa Podziemnego, która miała być materialną bazą dla działalności ŚZŻAK. Kiedy zaczynaliśmy powoływać fundację w roku 1998, było jeszcze całkiem uczciwie... – Co to znaczy? E. M.: – Założycielami fundacji mieli być pospołu Światowy Związek Żołnierzy AK i warszawski Urząd Wojewódzki. W końcu jednak jedynym fundatorem został nasz związek. Tak się złożyło, że wybrano mnie na pierwszego prezesa fundacji. To było w czasie, kiedy kończyły się rządy Jerzego Buzka, a AWS tracił poczucie bycia partią uczciwą. Przygotowałem wtedy projekt statutu, potem kolejne, których z jakiegoś powodu długo nie chciano zaakceptować w Krajowym Rejestrze Sądowym. W końcu, po pokonaniu licznych kłód pod nogami, we wrześniu 1999 r. statut został zarejestrowany. Fundacja mogła więc wreszcie przyjąć darowiznę – czyli przejąć budynek PAST-y. Ale to nie koniec kłopotów. Prawdziwa walka dopiero się zaczęła. – Zaczęła się nowa walka o PAST-ę? E. M.: – Tak, i to równie zacięta jak ta w 1944 r. Od początku było jasne, że ktoś za wszelką cenę chce nam uniemożliwić przejęcie PAST-y, czyli jej nieodpłatne scedowanie przez Skarb Państwa na rzecz naszej fundacji. Państwo musiało wypłacić sowite odszkodowanie firmie do tej pory administrującej tym budynkiem tylko w zamian za to, że nie będzie ona pretendowała do tytułu własności. O ile pamiętam, było to 960 tys. zł – ostatnie pieniądze, które miał do dyspozycji premier Buzek przed podaniem się do dymisji. M. W.: – Gdyby nie to odszkodowanie, sprawa przez lata toczyłaby się w sądach, a z darowizny na rzecz naszego związku nic by nie wyszło. I tamta firma nadal by sobie pasożytowała na budynku PAST-y, podobnie jak czyniło to w innych miejscach wiele pokomunistycznych firm. – Można powiedzieć, że to pan prezes Muszyński ponownie odbił PAST-ę? M. W.: – Jak najbardziej, choć dzisiaj wielu się do tego przyznaje... E. M.: – ...a nie mają nawet bladego pojęcia, jak ostro wtedy było. Po zarejestrowaniu statutu zaczęła się wojna podjazdowa – i to na wielu frontach – mająca nam uniemożliwić przejęcie PAST-y. W urzędzie wojewódzkim zadziałał ktoś wpływowy; urzędnicy zaczęli mnożyć trudności, zwłaszcza wicedyrektor wydziału gospodarki ziemią i geodezji, który aby rzecz maksymalnie utrudnić, przygotował specjalne plany geodezyjne wręcz uniemożliwiające przekazanie nam działki, na której stoi budynek PAST-y. M. W.: – Działkę podzielono na dwie części – umyślnie w taki sposób, że część budynku PAST-y z windą wydzielono i przypisano do działki sąsiedniej! Chciano tak skomplikować sytuację prawną, by uniemożliwić, a co najmniej na bardzo długo odwlec przekazanie budynku Związkowi AK. To wszystko by się powiodło – bo ten chytry zabieg utrzymywano w ścisłej tajemnicy – gdyby nie to, że jedna z wysokich urzędniczek uczciwie ostrzegła pana prezesa Muszyńskiego, że coś takiego się kroi. E. M.: – To prawda. Nikomu o tym nie mówiłem, ale wtedy zacząłem osobiście atakować wojewodę. Umowę przekazania darowizny, oczywiście, przedłożyłem wcześniej radcom prawnym w Ministerstwie Skarbu Państwa. Nikt tam nie miał żadnych zastrzeżeń. Pojawiły się one potem nagle – zaczęto domagać się od nas kolejnych bezsensownych dokumentów. Do końca nie byliśmy pewni, czy podpisanie umowy w ogóle kiedykolwiek nastąpi, gdyż targi były niezwykle ostre. Strona przeciwna – na dobrą sprawę nie wiadomo kogo reprezentująca, nieżyczliwa – do końca miała chyba nadzieję, że do tego podpisania, mimo wcześniejszych uzgodnień, jednak nie dojdzie. Pomogły wspierające nas działania dyrektor Wydziału Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego Bożeny Grad, a szczególnie szefa Kancelarii Premiera Buzka ministra Mirosława Koźlakiewicza; przyszło polecenie od premiera, aby pan wojewoda podpisał dokument. To było 10 listopada 1999 r. – Miał Pan wówczas wielką satysfakcję, poczucie zwycięstwa? E. M.: – Tak, ale to poczucie trwało krótko, ponieważ już następnego dnia nie dostąpiłem zaszczytu uroczystego przejęcia budynku z rąk premiera Buzka... PAST-ę przejmował ówczesny prezes Światowego Związku Żołnierzy AK płk Stanisław Karolkiewicz, sam. Mnie zignorowano... Mimo że przecież byłem prezesem zarządu fundacji, adresatem całej korespondencji w tej sprawie, mimo że – powiem nieskromnie – przez wiele miesięcy sam walczyłem o PAST-ę. – Cóż, taki zawsze był w Polsce los prawdziwych, najbardziej zasłużonych AK-owców, Panie Prezesie. E. M.: – Pozostała mi tylko satysfakcja, że się udało, bo sam najlepiej wiem, że mogło się nie udać. – Ale zasłużył Pan chyba na wdzięczność AK-owskiego środowiska? E. M.: – No właśnie, najsmutniejsze jest, że tego nie jestem pewien... M. W.: – Obydwaj z Prezesem jesteśmy w komisji statutowej związku i tak się składa, że wszystkie nasze najważniejsze poprawki do statutu zostały w głosowaniu odrzucone, m.in. wprowadzenie do statutu „Preambuły” i przywrócenie może nie Rady Naczelnej, ale Rady Starszych (złożonej z kilku powszechnie szanowanych kombatantów), która dbałaby o kręgosłup moralny związku i zabierałaby głos w sprawach ważnych dla Polski, którego dziś brakuje. E. M.: – A ja mimo wszystko nie tracę nadziei, że w Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej zajdzie jakaś dobra zmiana. * * *