Święty Jan Paweł II w rozważaniu na „Anioł Pański” w listopadzie 2003 r. powiedział: „Modlitwa za zmarłych jest ważną powinnością, bowiem nawet jeśli odeszli w łasce i w przyjaźni z Bogiem, być może potrzebują jeszcze ostatniego oczyszczenia, by dostąpić radości nieba”. W ten sposób Kościół przypomina, że trzeba nieustannie powierzać w modlitwie naszych bliskich zmarłych, bo dzięki miłosierdziu Boga ich droga do nieba jest zawsze otwarta.

W Katechizmie Kościoła Katolickiego czytamy: „Ci, którzy umierają w łasce i przyjaźni z Bogiem, ale nie są jeszcze całkowicie oczyszczeni, chociaż są już pewni swego wiecznego zbawienia, przechodzą po śmierci oczyszczenie, by uzyskać świętość konieczną do wejścia do radości nieba” (n. 1030). I Kościół nazywa ten stan czyśćcem.

Szczególnie wartościową pomocą dla naszych bliskich zmarłych jest ofiarowanie za nich Mszy św., ale ważne są także jałmużna, odpusty i dzieła pokutne za zmarłych.

Wypominki

To szczególna pamięć o zmarłych. Przykładamy do nich wielką wagę. Wypominki polegają na wyczytywaniu imion i nazwisk osób nieżyjących, za które zanoszone są wspólne modlitwy. Tradycja wypominków sięga X wieku. Przez wypominki wyrażamy wiarę, że imiona naszych zmarłych są zapisane w Bożej księdze życia. Między nami a zmarłymi jest duchowa więź, która polega m.in. na wzajemnym wstawiennictwie; my modlimy się za nich, a kiedy nasi zmarli osiągną niebo, wtedy w szczególny sposób będą się wstawiać za nami.

Rozróżnia się wypominki jednorazowe (czytane na cmentarzu), oktawalne (odczytywane przez osiem dni od uroczystości Wszystkich Świętych i często połączone z nabożeństwem różańcowym i Mszą św.) oraz roczne (czytane są przez cały rok przed ustalonymi niedzielnymi Mszami św.).

Odpust za zmarłych

W dniach 1-8 listopada Kościół umożliwia nam uzyskanie odpustu zupełnego za zmarłych za pobożne nawiedzenie cmentarza i modlitwę za zmarłych. We wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada, Dzień Zaduszny) można też zyskać odpust zupełny za zmarłych za nawiedzenie kościoła albo kaplicy i odmówienie tam „Ojcze nasz” i „Wierzę w Boga”. Jednak aby uzyskać odpusty, należy spełnić określone warunki. Są to: stan łaski uświęcającej, przyjęcie Komunii św., modlitwa w intencjach, które na każdy miesiąc wyznacza Ojciec Święty, oraz wolność od przywiązania do jakiegokolwiek grzechu – nawet lekkiego.

Modlitwa za zmarłych to najpiękniejszy przykład miłości bliźniego. Modlimy się za nich, bo pragniemy im pomóc, ale tak naprawdę ta modlitwa pozostawia wielkie owoce duchowe także nam. Nawiedzenie cmentarza, grobów naszych bliskich pozwala nam się zatrzymać nad naszym życiem. To okazja do refleksji nad naszym przemijaniem i zmierzaniem do domu Ojca. Ponadto modlitwa jest taką świętą przestrzenią, w której jesteśmy bardzo blisko naszych zmarłych. Modlitwa ożywia naszą pamięć i podtrzymuje miłość do tych, którzy odeszli przed nami do wiekuistego odpoczynku.