Reklama

Niedziela Sandomierska

Biblioteczne skarby

Historia Sandomierskiej Biblioteki Diecezjalnej sięga początków utworzenia seminarium duchownego w Sandomierzu. Przez ten czas w jej zbiorach zgromadzono bardzo wiele cennych dzieł.

Niedziela sandomierska 5/2020, str. IV

[ TEMATY ]

biblioteka

rękopis

Sandomierska Biblioteka Diecezjalna

Ks. W. Kania

Najcenniejsze zbiory są w specjalnym magazynie

Najcenniejsze zbiory są w specjalnym magazynie

Biblioteka jest zaliczana do grona jednego z największych księgozbiorów kościelnych w Polsce. Dlatego warto przespacerować się między półkami i zanurzyć się w historii tego miejsca. – Na początku seminaryjny księgozbiór posiadał bardzo skromne zasoby. Około połowy lat trzydziestych XIX wieku seminarium posiadało zbiór starych książek, które nie nadawały się do nauczania, oraz kilka nowo sprowadzonych dzieł teologicznych. Stan ten nie zaspokajał potrzeb alumnów i profesorów. Z tego powodu władze diecezjalne zwróciły się z prośbą do proboszczów, aby ofiarowali swoje książki dla biblioteki seminaryjnej. Akcja ta spotkała się z życzliwym przyjęciem ze strony duchowieństwa. Kapłani ofiarowywali nie tylko swoje księgozbiory, ale również składali na ten cel ofiary pieniężne – opowiada ks. Piotr Tylec, dyrektor biblioteki.

Jednym z najcenniejszych i unikatowych rękopisów jest tekst Bogurodzicy z XV wieku oraz rękopis „Dialog o kardynale Oleśnickim”.

Podziel się cytatem

Darowizny od duchownych oraz zakupy nowych pozycji książkowych nie były jedynym źródłem powiększania się księgozbioru bibliotecznego. Okazją do zwiększenia zasobu książek stała się również kasata zakonów, co pozwoliło pozyskać księgozbiory przyklasztorne. To właśnie one stanowią dziś najcenniejszą część zbiorów biblioteki. Jak mówi ks. Piotr Tylec: – Poważnym problemem, przed którym stanęła biblioteka seminaryjna, stało się uporządkowanie zbiorów. Zadania tego jako pierwszy podjął się ks. Apolinary Knothe (1844-1894). Z pomocą kleryków udało mu się spisać 1664 pozycji. W 1894 r. cały księgozbiór seminaryjny liczył około 15 tys. książek. W 1907 r. bibliotekę przeniesiono do pomieszczeń nowo urządzonego seminarium duchownego w budynkach po klasztorze sióstr benedyktynek. Dalsze prace nad uporządkowaniem i opracowaniem księgozbioru seminaryjnego podjął ks. Andrzej Wyrzykowski, który w latach 1907-1955 pełnił funkcję bibliotekarza. Przez kolejne lata biblioteka nadal poszerzała swój zasób. W 1975 r. liczyła prawie 60 tys. druków z XIX i XX wieku, około 20 tys. starodruków oraz 695 tytułów czasopism. Przez pewien okres napływające książki nie były katalogowane. Zapisywano jedynie te, które trafiały bezpośrednio do czytelni. W latach 90. ubiegłego wieku rozpoczęto wprowadzanie księgozbioru do katalogu komputerowego.

Księgarskie perły

Reklama

Najcenniejsze biblioteczne zbiory znajdują się w specjalnym zabezpieczonym magazynie. To w nim można poczuć zapach historii. Zobaczyć ozdobne grzbiety ksiąg ręcznie pisanych na pergaminie. Każda z nich zawiera w sobie historię człowieka, który ją pisał, a także czasów w których została napisana.

Jednym z najcenniejszych i unikatowych rękopisów jest tekst Bogurodzicy z XV wieku oraz rękopis „Dialog o kardynale Oleśnickim”. Wśród inkunabułów znajduje się 13, które znajdują się tylko w sandomierskiej bibliotece. – To nasze sandomierskie perły. Mamy także ponad 100 iluminowanych inkunabułów, wśród nich cenny zbiór planów miast, pola bitew i strategię Karola Augusta według jego kronikarza Samuel von Pufendorfa. W zbiorach specjalnych znajduje się duży zbiór mikrofilmów, 1500 fotografii z przełomu XIX/XX wieku oraz około 1000 pozycji muzykaliów – podkreśla ks. Tylec. – Zbiory biblioteczne cały czas są poszerzane. Współczesne obejmują wiele czasopism i książek z zakresu filozofii, teologii, historii powszechnej i historii Kościoła, socjologii, pedagogiki, psychologii, a także muzyki sakralnej – dodaje dyrektor biblioteki.

Dla przyszłych pokoleń

Od wielu lat w bibliotece trwają starania, aby ocalić od zniszczenia najcenniejsze zbiory. Dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach programu Ochrona Zabytków, w minionym roku udało się przeprowadzić konserwację 50 rękopisów od XV do XVII wieku.

Reklama

– Rękopisy to unikatowe zabytki, które, jak sama nazwa wskazuje, istnieją jako jedyna i niepowtarzalna kopia danego dzieła. Są one prawdziwymi skarbami nie tylko naszej biblioteki, ale i dziedzictwa kulturowego. Z naszych zbiorów wyselekcjonowaliśmy księgi, które zostały poddane konserwacji zachowawczej, odgrzybieniu, dezynsekcji i dezynfekcji. Są to zabiegi konieczne, aby księga mogła być bezpiecznie przechowywana i nie uległa dewastacji poprzez czynniki biologiczne. Ponadto konserwacji zostały poddane oprawy tych ksiąg, czyli nawilżono skórę, w którą tomy są oprawione, odnowiono elementy klamer i dekoracji oraz uzupełniono ubytki papieru. Dzięki tym zabiegom woluminy zostały zabezpieczone na kolejne dziesiątki lat – powiedział ks. Piotr Tylec.

Przeprowadzono również konserwację 11 inkunabułów wydanych między wynalezieniem druku a rokiem 1500. – Są to jedne z pierwszych drukowanych książek. Niektóre z nich zachowały się do naszych czasów jako jedyne egzemplarze. Mają one dużą wartość historyczną, ale także badawczą. Na ich podstawie możemy poznawać rozwój druku i jego techniki. Warto dodać, że wiele z tych pozycji jest odpowiednio oznakowana, dzięki czemu możemy ustalić czyją były własnością, co niekiedy stanowi cenną informację dla badaczy – dodaje ks. Tylec.

Sandomierski księgozbiór to jedna z niewielu bibliotek kościelnych w Polsce, która może pochwalić się najnowszej generacji skanerem do starodruków.

Podziel się cytatem

Książka dla każdego

W bibliotece również od wielu lat prowadzona jest digitalizacja księgozbioru, aby każdy mógł mieć dostęp do najcenniejszych woluminów biblioteki. – Nasza książnica od lat udostępnia swoje zbiory w ramach biblioteki cyfrowej. Jednak zmieniająca się technika wymaga nieustannego unowocześniania sprzętu i technologii. Zmiany wymagało oprogramowanie i opracowanie szaty graficznej naszej biblioteki cyfrowej. Dzięki uzyskanym środkom w minionym roku udało się zakupić serwer, unowocześnić stronę i usprawnić jej działanie. Obecnie w tej elektronicznej bibliotece jest ponad 2 tys. obiektów cyfrowych, które wyświetlają się w różnych plikach dostosowanych do programu odbiorcy. Naszą stronę przystosowaliśmy także do korzystania przez osoby słabo widzące – wyjaśnia ks. Tylec.

Sandomierski księgozbiór dostępny jest także w sieci. To jedna z niewielu bibliotek kościelnych w Polsce, która może pochwalić się najnowszej generacji skanerem do starodruków. Dzięki digitalizacji, siedząc w domu przed komputerem, można oglądać sandomierskie unikaty do tej pory niedostępne dla zwykłego śmiertelnika.

2020-01-28 11:31

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Włochy: w Weronie zaprezentowano jeden z najstarszych rękopisów Ewangelii

[ TEMATY ]

Ewangelia

Włochy

rękopis

Adober Stock

W Weronie, w ramach Festiwalu Katolickiej Nauki Społecznej, zaprezentowane zostało bezcenne znalezisko przechowywane w Bibliotece Watykańskiej. Jest to jeden z najstarszych i najlepiej zachowanych rękopisów Nowego Testamentu, datowany na przełom I i II w. Papirus Bodmer XIV-XV został odkryty w połowie XX w. Do Watykanu trafił w 2006 roku.

Napisany jest po grecku i zawiera fragmenty Ewangelii według św. Łukasza i św. Jana. „Jest to najstarszy manuskrypt, w którym na jednej stronie widać przejście od końca jednej Ewangelii do początku następnej. To zatem pierwsze bezpośrednie świadectwo o kolejności w kanonie Pisma Świętego” – wyjaśnił ks. Dario Viganò, wicekanclerz Papieskiej Akademii Nauk i Papieskiej Akademii Nauk Społecznych. Odkrycie tego tekstu miało przełomowe znaczenie dla biblistyki, zmieniło poglądy naukowców na historię tekstu Nowego Testamentu.

CZYTAJ DALEJ

Cud krwi św. Pantaleona w Madrycie

2021-07-27 15:40

[ TEMATY ]

cud

Vatican News

Do klasztoru Wcielenia w Madrycie od wczoraj przybywają wierni z różnych regionów kraju. Dzisiaj przypada wspomnienie św. Pantaleona i dokonuje się tzw. cud krwi, który wierni mogą obserwować bezpośrednio na ekranach.

Pantaleon urodził się w 280 r. w Nikomedii. Zgodnie z wolą ojca ukończył medycynę i został lekarzem na dworze cesarza Galeriusza Maksymiana. Po nawróceniu na chrześcijaństwo zaczął leczyć bezpłatnie, co przysporzyło mu wielu wrogów. Uwięziony i okrutnie torturowany nie wyrzekł się jednak wiary chrześcijańskiej. Ostatecznie został ścięty 27 lipca 305 r.

CZYTAJ DALEJ

1 sierpnia o godzinie 17.00 zabiją dzwony w kościołach stolicy

2021-07-28 07:29

[ TEMATY ]

Powstanie Warszawskie

dzwon

Bożena Sztajner/Niedziela

W 77. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego 1 sierpnia o godzinie 17.00 w kościołach stolicy zabiją dzwony. Decyzję w tej sprawie wydali metropolita warszawski kard. Kazimierz Nycz i ordynariusz warszawsko-praski bp Romuald Kamiński.

W 77. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego, zgodnie z wieloletnią tradycją, w niedzielę 1 sierpnia o godzinie 17.00, godzinie W, prosimy o włączenie dzwonów we wszystkich świątyniach diecezji warszawsko-praskiej. Włączymy się w ten sposób w hołd oddawany poległym powstańcom – żołnierzom i mieszkańcom Miasta Nieujarzmionego" – czytamy w komunikacie na stronie internetowej diecezji.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję