Idziemy do św. Mikołaja, idziemy do kanoników – tak najczęściej mówią mieszkańcy Kalisza, gdy wybierają się na modlitwę czy Mszę św. do katedry św. Mikołaja w tym mieście.

Umiłowany święty

Te wypowiedzi świadczą o tym, że w świadomości kaliszan żywa jest postać św. Mikołaja. Tak jest już od stuleci. Kościół św. Mikołaja ufundowali książę Bolesław Pobożny oraz jego małżonka – bł. Jolanta, został on wybudowany w latach 1253-57. Był wielokrotnie przebudowywany, zwłaszcza po pożarach. Początkowo posługiwali w nim księża diecezjalni. Kazimierz Wielki na podstawie przywileju kościół i parafię oddał w zarząd kanonikom laterańskim. W 1810 r. abp Ignacy Raczyński zniósł w Kaliszu Zgromadzenie Kanoników Laterańskich i do kościoła św. Mikołaja oraz parafii po 452 latach wrócili księża diecezjalni. Dziś o zakonie przypomina ulica, przy której mieści się katedra – ul. Kanonicka. Ważnym wydarzeniem było ofiarowanie w 1621 r. przez Piotra Żeromskiego, starostę bydgoskiego, obrazu Rubensa Zdjęcie Chrystusa z krzyża. W nocy z 13 na 14 grudnia 1973 r. obraz ten prawdopodobnie skradziono, a w celu zatarcia śladów podpalono ołtarz. Obecnie w ołtarzu głównym znajduje się wierna kopia obrazu Rubensa. Było to jedyne dzieło tego artysty w Polsce. Na uwagę zasługuje ołtarz Pięciu Krzyży z krucyfiksem w centralnym miejscu i postaciami: Mojżesza, św. Piotra, św. Andrzeja i św. Heleny, cesarzowej. Pod krzyżem znajduje się obraz Matki Bożej Bolesnej. Kaplicę boczną – Matki Bożej Pocieszenia, zwaną kaplicą Polską lub kaplicą Pod Orłami, zdobi polichromia o tematyce patriotyczno-religijnej, wykonana przez krakowskiego artystę Włodzimierza Tetmajera, przyrodniego brata poety Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Należy ona do najbardziej oryginalnych dzieł artysty.

Po powstaniu diecezji kaliskiej, w latach 1993-97, kościół został gruntownie odnowiony. Od 2016 r. parafia pozyskuje kolejne dotacje ze środków publicznych i prowadzi prace konserwatorskie oraz restauratorskie elewacji zewnętrznej ścian i wieży kościoła. W tym roku prace zostaną zakończone.

Świadek wydarzeń

W ciągu wieków świątynia była świadkiem ważnych wydarzeń z historii Polski, a zwłaszcza Kalisza. W kościele św. Mikołaja modlili się królowie Kazimierz Wielki i Władysław Jagiełło, a Adam Asnyk, który urodził się w Kaliszu, został tu ochrzczony. Szkoła, do której uczęszczał, dziś nosi jego imię – to I Liceum Ogólnokształcące im. Adama Asnyka. Tradycyjnie w drugą niedzielę września z racji rocznicy urodzin patrona wychowankowie gimnazjum i liceum gromadzą się w katedrze, aby uczestniczyć we Mszy św. sprawowanej w ich intencji. W kościele św. Mikołaja Maria Konopnicka z d. Wasiłowska zawarła sakramentalne małżeństwo.

W dniach 6-7 czerwca 1953 r. kard. Stefan Wyszyński przewodniczył uroczystości 700-lecia fundacji kościoła św. Mikołaja. Siedemdziesiąt lat później po raz drugi kard. Wyszyński „wszedł” do świątyni – w znaku relikwii. Ksiądz prałat Adam Modliński, proboszcz parafii katedralnej św. Mikołaja, powiedział wówczas: „Te relikwie będą przypominały nam i przyszłym pokoleniom wielkiego Prymasa Tysiąclecia, niezłomnego świadka wiary, rozmiłowanego w Bogu, kochającego Maryję, Kościół i Ojczyznę”. Z tej okazji biskup kaliski poświęcił witraż z wizerunkiem błogosławionego. Najważniejszym jednak wydarzeniem w historii katedry była wizyta Jana Pawła II, który po Mszy św. przy sanktuarium św. Józefa przyjechał do kościoła katedralnego na prywatną modlitwę.

Ku czci św. Mikołaja i świętych

Materialnymi znakami obecności św. Mikołaja w tej wspólnocie są: dzwon Mikołaj, odrestaurowany w 1912 r., a wykonany 200 lat wcześniej, ikona i figura oraz relikwie świętego, czczone szczególnie w dniu odpustu i przygotowania do niego. Od 120 lat o życiu patrona kościoła przypomina polichromia znajdująca się w prezbiterium. Uroczystość odpustowa odbywa się najczęściej w niedzielę po 6 grudnia. W tym roku 8 grudnia Sumie będzie przewodniczył biskup rzeszowski Jan Wątroba. W ubiegłych latach uroczystości ku czci św. Mikołaja przewodniczyli biskup pomocniczy archidiecezji częstochowskiej Andrzej Przybylski i przełożony generalny Zakonu Paulinów o. Arnold Chrapkowski. Uczestniczą w niej parafianie, mieszkańcy Kalisza i okolic, licznie gromadzą się też dzieci, które po Eucharystii mają spotkanie ze św. Mikołajem.

Drugim patronem kościoła jest św. Walenty, dlatego w uroczystość ku jego czci – 14 lutego przybywają tu osoby chore i starsze, aby przyjąć sakrament namaszczenia. W katedrze znajdują się także relikwie bł. Franciszka Stryjasa, świeckiego katechety, pochodzącego z okolic Kalisza, który oddał życie za nauczanie dzieci religii podczas II wojny światowej. Są tu też relikwie św. Siostry Faustyny, św. Ojca Pio i bł. Jerzego Popiełuszki. Grupy Ojca Pio uczestniczą w ogólnopolskich spotkaniach w Krakowie i diecezjalnych w Wołczynie, w Zakonie Braci Mniejszych Kapucynów. Akcja Katolicka angażuje się w życie parafii i działalność charytatywną. Przy parafii katedralnej działa duszpasterstwo akademickie.

Duchowość eucharystyczna i maryjna

Wspólnotę charakteryzują duchowość eucharystyczna i maryjna oraz kult świętych. Dlatego wspólnota Żywego Różańca w każdy wtorek przed wieczorną Mszą św. przewodniczy modlitwie różańcowej, po której odprawiane są nowenna do Matki Bożej Nieustającej Pomocy i Msza św. kończąca się Apelem Jasnogórskim. W drugi piątek każdego miesiąca o godz. 18.30 sprawowane są Msza św. wotywna do św. Jana Pawła II i nabożeństwo przy jego relikwiach. W pierwszy piątek miesiąca Msza św. o godz. 18.30 jest połączona z adoracją Najświętszego Sakramentu w intencji chorych i cierpiących. W ostatni piątek miesiąca odprawiane jest nabożeństwo do św. Michała Archanioła. W pierwsze soboty miesiąca o godz. 7 wspólnota Żywego Różańca uczestniczy we Mszy św. i nabożeństwie ku czci Niepokalanego Serca Maryi. Trzynastego dnia każdego miesiąca wierni biorą natomiast udział w nabożeństwie fatimskim.

Parafia jest otwarta na działalność misyjną – duchowo i materialnie wspiera dzieła misyjne. Odbywają się spotkania m.in. z przedstawicielami Fundacji Heleny Kmieć czy Papieskiego Stowarzyszenia Pomoc Kościołowi w Potrzebie (PKWP). W tym roku wspólnota wsparła akcję pomocy dla diecezji Bouar w Republice Środkowoafrykańskiej. Celem akcji „Z mamą szyjemy marzenia” była zbiórka ofiar na budowę i wyposażenie szwalni w Bouar, w której kobiety będą mogły zarabiać i zapewnić lepszą przyszłość sobie i dzieciom. To była czwarta akcja organizowana przez diecezję kaliską i PKWP, w którą włączyła się parafia św. Mikołaja.

– Jest grupa wiernych oraz mieszkańców Kalisza czy rodzin mocno związanych z tym kościołem. Ta grupa poczytuje sobie za zaszczyt to, że idzie na Mszę św. „do Mikołaja” – podkreśla ksiądz proboszcz. Serce duszpasterza cieszy także liczny udział dzieci w nabożeństwach okresowych, takich jak Różaniec czy Roraty. Nie tylko najmłodsi, także dorośli czczą swojego patrona, najbardziej popularnego i umiłowanego świętego.