W słowach otwarcia prof. Andrzej Budzisz, prorektor KUL, powiedział, że podjęcie tak ważkich zagadnień służyć ma głoszeniu ewangelii życia. Przybliżanie się do prawdy jest częścią kultury życia, którą teologia moralna propaguje. Lucjan Szczepanik, lekarz medycyny i ksiądz rzymskokatolicki ze Zgromadzenia Księży Sercanów (dr teologii moralnej), na co dzień kapelan w Polsko-Amerykańskim Instytucie Pediatrii Uniwersytetu Jagiellońskiego, przedstawiając historię genetyki medycznej, wskazał na możliwości, jakie daje człowiekowi ta dziedzina. Jej osiągnięcia służą w genetyce klinicznej, poradnictwie genetycznym, terapii genowej, farmakogenetyce czy medycynie sądowej (wykluczanie ojcostwa, ustalanie tożsamości przestępcy i narzędzia zbrodni). Ks. prof. Piotr Morciniec (Uniwersytet Opolski) przedstawił wyłaniającą się z nauczania Papieża etyczną ocenę działań genetycznych. Podstawą tej oceny jest wynikająca z objawienia Bożego personalistyczna koncepcja osoby, przeciwna ujęciu biologiczno-materialistycznemu. Eksperymenty genetyczne muszą być podporządkowane dobru człowieka, który nie poddaje się wartościowaniu i pojmowany jest integralnie, jako jedność duszy i ciała. Badania są potrzebne, gdyż prowadzą do integralnego rozwoju. Nie można jednak ingerować w nienaruszalność osoby. Niegodziwe etycznie są działania na embrionach. Wątpliwości pojawiają się też, gdy wyobrażamy sobie, co można zrobić z poznanym ludzkim genomem (dyskryminacja z powodu słabszego kodu genetycznego np. przez ubezpieczycieli czy pracodawców, obciążanie ludzi świadomością noszonych chorób, które ujawnią się w przyszłości). Jak najbardziej godziwe są działania genetyczne zmierzające do leczenia chorób przy uszanowaniu tożsamości genetycznej.
Ks. prof. Marian Machinek (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), krytykując tezy determinizmu genetycznego, stwierdził, że skomplikowane ludzkie zachowania nie są w całości warunkowane informacjami zapisanymi w genach. Czy tożsamość genetyczna i osobowa nakładają się na siebie? Jeśli tak, to znaczy, że człowiek jest zdeterminowany genetycznie, jeśli nie - tożsamość osobowa jest bogatsza od genetycznej. Czy znamy tożsamość genetyczną w pełni? Embrion ma obie tożsamości. Drugą znamy, pierwszą poznajemy, bo nie wszystko zostało jeszcze przez naukowców odkryte. Nie można zbyt łatwo mówić o zdeterminowaniu ludzkiej wolności informacjami z genów. W ostatnim wykładzie ks. dr Piotr Kieniewicz MIC (KUL) mówił o szansach i zagrożeniach terapii genowej (wprowadzanie genu właściwego w miejsce genu zdefektowanego za pomocą wirusów w komórce macierzystej).
W przypadku terapii na komórkach rozrodczych można zmienić tożsamość genetyczną. Szanse takiej terapii to leczenie przyczynowe i objawowe, danie chorym nadziei. Wizja świata bez chorób bardzo mocno oddziałuje na opinię publiczną, nie wszystkie jednak choroby mają podłoże genetyczne. Rozbudzane nadzieje dość często nie mają uzasadnienia we współczesnej wiedzy.

Ciało ludzkie zbudowane jest z ok. 600 mld komórek. Jądro każdej z nich zawiera kwas dezoksyrybonukleinowy DNA - związek, w którym zapisane są informacje o wszystkich naszych białkach. Białka zaś decydują o tym, jak wyglądamy, jakie mamy zdolności i jak funkcjonujemy. DNA składa się z podwójnej helisy kwasu. Fragmenty DNA, które kodują białka nazywane są genami. Gen jest podstawową jednostką dziedziczenia (budowa DNA umożliwia bardzo precyzyjne powielanie informacji genetycznej, przekazywanie cech przy rozmnażaniu). Geny mieszczą się w chromosomach (u ludzi 46 ułożonych w 23 pary). Całkowity DNA komórki, obejmujący wszystkie geny i odcinki międzygenowe, nazywa się genomem.
Klonowanie w warunkach sztucznych - zastępowanie jądra komórki jajowej jądrem innej komórki. Rozróżnienie klonowania terapeutycznego od reprodukcyjnego (celem jest utworzenie embrionu do wszczepienia w macicę matki) jest tylko rozróżnieniem słownym.
Choroba genetyczna - zaburzenie funkcjonowania organizmu w wyniku zmiany informacji genetycznej, spowodowanej uszkodzeniem genów. Do tej pory rozpoznano od 5 do 6 tys. chorób wywołanych wadą w pojedynczym genie, leżącym w którejś z 23 par chromosomów. Ile jest chorób spowodowanych uszkodzeniem kilku lub kilkunastu genów - nie wiadomo. Dziedziczność niektórych chorób (choroby przemiany materii) i genetycznych uwarunkowań (mukowiscydoza i pląsawica Huntingtona) odkryto już na początku XX w. Naukowcy zrozumieli, że poznanie funkcji naszych genów może zrewolucjonizować medycynę. Wady genetyczne będzie można korygować lekami albo wręcz wymienić geny „chore” na zdrowe. W Polsce co roku ok. 20 tys. zachorowań rozpoznanych u dzieci uwarunkowanych jest genetycznie. Medycyna w wielu przypadkach wciąż nie wie jak leczyć takich pacjentów.

Ile to kosztuje?

Przy starcie HGP mówiono, że program będzie kosztował 3 mld dolarów. Prace jednak pochłonęły już kilkanaście mld dolarów. Na dalsze badania przeznaczono 36 mln dolarów. W Unii Europejskiej przeznaczono już 26,6 mld euro na ewentualne badania nad embrionami w krajach, które by je dopuściły (toczy się o to żywa dyskusja w Brukseli).

Krótka historia genetyki:

1865 - Grzegorz Mendel, zakonnik augustianin, odkrył reguły sposobu przekazywania cech potomstw.

1933 - pierwszy Nobel w dziedzinie genetyki dla Thomasa Morgana za chromosomową teorię dziedziczenia (do 2002 r. rozdano 14 nagród Nobla w tej dziedzinie).

1953 - Nobel dla Watsona i Cricka za określenie fizycznej natury helisy DNA.

1982 - wzbudzający kontrowersje pierwszy bank genów w USA.

1990 - start obliczonego na 15 lat Human Genome Project (HGP) - gigantycznego programu biologicznego rządów USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec i Japonii oraz 16 instytutów naukowych, mającego za zadanie poznać ludzki genom. HGP kieruje Francis Collins. Badania prowadzone są też w prywatnych firmach (np. Celera Genomics Craiga Ventera w Rockeville, Maryland USA).

1991 - pierwsze próby terapii genowej.

1996 - sklonowanie owcy.

2001 - utworzenie pierwszej mapy genów ludzkich (ok. 90% całości).

2001 - klonowanie ludzkich zarodków do celów medycznych, apele Jana Pawła II o zaprzestanie tych działań.

2003 - sklonowano ludzki embrion, który urósł do wielkości 8-10 komórek

14 kwietnia 2003 - ogłoszenie genomu człowieka z dokładnością 99%. Jest to sukces porównywalny z lądowaniem człowieka na księżycu. Ojciec Święty wyraził ogromne uznanie dla naukowców, określając ich dokonanie jako „odkrycie ostatniego nieznanego kontynentu”.

28 listopada 2003 - poznanie genu odpowiedzialnego za chorobę wieńcową. Być może swoje geny posiadają też inne choroby: czerniak złośliwy czy choroba niedokrwienna serca.