Reklama

Pierwszą pocztówkę bożonarodzeniową wyprodukował... ortodoksyjny Żyd

Z młotem w tle

Dodaj nasz portal do preferowanych źródeł Google
Artykuły z niedziela.pl będą pojawiać się częściej w Twoich wynikach wyszukiwania

Nawet socrealistyczną pocztówkę bożonarodzeniową posiada w swoim zbiorze Biblioteka Narodowa im. Ossolińskich we Wrocławiu. Wydano ją w 1947 r., projekt wykonał Czesław Kelma. Przedstawia stojących obok jarzącej się wieloma światełkami choinki rolnika w chłopskiej sukmanie i robotnika z podwiniętymi rękawami, który na ramieniu trzyma... kowalski młot.
Bo i święta Bożego Narodzenia bywały terenem walki ideologicznej. Każdy projekt musiał za czasów Polski Ludowej przejść przez Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, który na projektach z elementami religijnymi najchętniej stawiał pieczątkę „Nie zezwala się na druk”. Tak między innymi krakowska cenzura nie zgodziła się na wydanie pocztówki przedstawiającej św. Józefa z małym Jezusem.
Trudny okres przeżywała polska pocztówka świąteczna także w okresie zaborów. Częstym motywem był motyw Orła i Pogoni oraz Matki Boskiej Częstochowskiej lub Ostrobramskiej. Dochodziły do tego nieraz napisy w stylu „Pobłogosław Chrystusa Panie - niech Ojczyzna Zmartwychwstanie”. Czy trudno się w tej sytuacji dziwić, że władze zaborcze tępiły takie pocztówki i ich autorów, jak tylko mogły? W carskiej Rosji próbowano je unicestwić policyjnie. Nie lepiej było w zaborze pruskim, gdzie w 1901 r. sąd wydał wyrok skazujący na właściciela poznańskiej firmy A. Rose. Jedynie w Galicji wolność w wydawaniu pocztówek była większa, z czego w okresie I wojny światowej korzystał malarz Adam Setkowicz. Służyły one ku pokrzepieniu serc m.in. polskim żołnierzom na linii frontu. Setkowicz wydawał zresztą pocztówki nie tylko w języku polskim - drukowano je w Wiedniu we wszystkich językach narodów Austro-Węgier. Przedstawiały głównie Chrystusa i Matkę Boską z Dzieciątkiem.
Polskie pocztówki świąteczne wyobrażają zwykle realia panujące w kraju. W czasie stanu wojennego widniał na nich nadruk „Solidarności”. Boża Dziecina trzyma na nich ręce w kształcie litery „V”, czyli zwycięstwa.
Po ostatniej wojnie Polacy, którym przyszło mieszkać na kresach Rzeczypospolitej, administrowanych obecnie przez Ukrainę i Litwę, nie mogąc kupić świątecznych pocztówek, malowali je sami. Przedstawiają głównie motywy religijne: Bożą Dziecinę, Józefa i Maryję. Do niektórych dołączano fragmenty opłatka, ale dotyczy to pocztówek nowszych. Wcześniej opłatek na terenie ZSRR było trudno zdobyć.
W „Ossolineum” nie potrafią powiedzieć, jak zbiór ten trafił do ich zbiorów. Są wśród nich także pocztówki wysyłane sobie nawzajem przez lwowiaków i innych mieszkańców kresów przed wojną. Życzenia pisane są piórem przez osoby, które musiały uczyć się kaligrafii - litery są równiutkie, pięknie zakręcone. Nawet w kilku słowach życzeń pobrzmiewa piękna, kresowa mowa. Na jednej z takich kartek czytamy „Mojemu Drogiemu Ojculowi, Jadze, Nuśce, Stachowi, Jaśkowi i Halutce serdecznie dziękuję za życzenia. Za list zaś Ojcusiowi rączki, serdecznie dziękuję, całuję. Proszę mi z łaski swej napisać, jak Adzio będzie awansował - kochająca Aniela”. Pocztówka ta datowana jest na 1910 rok.
Najstarsza pocztówka bożonarodzeniowa przechowywana w „Ossolineum” datowana jest na 1903 rok. W sumie zgromadzono ich około 150. Zbierane są przez tę placówkę od niedawna.
Pierwsze pocztówki bożonarodzeniowe, jakie ukazały się w świecie, wyprodukował w 1866 roku... ortodoksyjny Żyd, Rafael Tuck - właściciel wydawniczej firmy Rafael Tuck i synowie. Jego synowie - Gustaw i Adolf - kontynuowali dzieło ojca. Za zasługi w produkcji kart bożonarodzeniowych dla brytyjskiej rodziny królewskiej Adolf otrzymał tytuł baroneta. Początkowo kartki Tucka wysyłano wraz z ozdobnymi biletami z życzeniami przez co znaczniejsze domy. Korzystano z usług posłańców.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

2004-12-31 00:00

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Oceń: 0 0 dodaj do źródeł Google

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Leon XIV szczerze na pokładzie samolotu: o operacji płuca, liście o rezygnacji i przyszłości dawnej liturgii

2026-11-17 10:12

[ TEMATY ]

Leon XIV w Ameryce Południowej

Leon XIV w Ameryce Łacińskiej

PAP/EPA/DANIEL DAL ZENNARO

Na pokładzie samolotu Lima – Rzym Leon XIV odpowiadał na pytania dziennikarzy. Z wdzięcznością mówił o świadectwach życzliwości, z jaką spotkał się w Ameryce Łacińskiej. Opowiedział, że był „spokojny”, gdy dowiedział się, że musi poddać się operacji płuca. Powtarzał, że nie jest „politykiem”, a tam, gdzie jedzie, mówi o Ewangelii. Wypowiedział się także na temat motu proprio „Traditionis custodes”

Leon XIV, w locie powrotnym z Limy do Rzymu, wyraził entuzjazm z powodu zakończonej właśnie szóstej podróży apostolskiej, podczas której odwiedził Urugwaj, Argentynę i Peru.
CZYTAJ DALEJ

Marta Nawrocka zabrała głos sprawie decyzji prezydenta odnośnie do ustawy DSA

2026-11-18 08:23

[ TEMATY ]

Pierwsza Dama

Marta Nawrocka

bezpieczeństwo dzieci

nie zna granic

Alicja Stefaniuk, KPRP

Pierwsza Dama Marta Nawrocka

Pierwsza Dama Marta Nawrocka

Bezpieczeństwo dzieci nie zna granic i wszyscy jesteśmy za nie odpowiedzialni - podkreśliła w wywiadzie dla PAP pierwsza dama Marta Nawrocka. Jej zdaniem prezydenckie weto do ustawy wdrażającej DSA nie pozbawiło policji ani innych służb możliwości działania i nie jest tak, że bez tej ustawy państwo jest bezradne. Podkreśliła też, że nie wolno cynicznie wykorzystywać ludzkich tragedii do prowadzenia politycznych sporów. 

Małżonka prezydenta Karola Nawrockiego, z której inicjatywy w środę rozpocznie się dwudniowa konferencja „Ich przyszłość. Nasza odpowiedzialność. Their future. Our responsibility” dotycząca m.in. ochrony dzieci przed zagrożeniami w internecie, wyraziła też nadzieję, że dzięki rozmowom ekspertów, przedstawicieli instytucji publicznych i firm technologicznych uda się wskazać rozwiązania, które będzie można wykorzystać w praktyce.
CZYTAJ DALEJ

400. rocznica poświęcenia Bazyliki Świętego Piotra. Leon XIV: to coś więcej niż piękne mury

2026-11-18 18:37

[ TEMATY ]

Papież Leon XIV

PAP/EPA/MASSIMO PERCOSSI

„Nie zwycięży wojna, dopóki głosimy pokój; nie zwycięży nędza, dopóki dajemy świadectwo miłości; nie zwycięży rozpacz, dopóki wszystkim głosimy zbawienie w imię Jezusa” - powiedział Leon XIV podczas Mszy świętej z okazji 400. rocznicy konsekracji Bazyliki św. Piotra. Papież podkreślił, że siłą Kościoła nie jest monumentalna architektura, lecz wiara w Chrystusa, która zobowiązuje do budowania pokoju, niesienia nadziei i służby drugiemu człowiekowi.

„Nie zwycięży wojna, dopóki głosimy pokój; nie zwycięży nędza, dopóki dajemy świadectwo miłości; nie zwycięży błąd, dopóki nauczamy prawdy; nie zwycięży rozpacz, dopóki wszystkim głosimy zbawienie w imię Jezusa” - mówił Ojciec Święty podczas Eucharystii sprawowanej 18 listopada w Bazylice św. Piotra.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję