Nowy stary kościół - to sformułowanie zdaje się być wewnętrznie sprzeczne, a jednak jest prawdziwe. Nowa świątynia stanęła bowiem na terenie parafii Dziekanowice. Nie jest on jednak własnością wspólnoty parafialnej, lecz Wielkopolskiego Parku Etnograficznego. Choć budynek stoi w obrębie skansenu, dokąd przeniesiony został ze wsi Wartkowice koło Uniejowa (archidiecezja łódzka), nie przestał być domem Bożym, i tak też jest traktowany przez dyrekcję Parku. W piątek 9 listopada br. uroczystego poświęcenia tej świątyni dokonał abp Henryk Muszyński. Uroczystej Mszy św. przewodniczył natomiast abp. Władysław Ziółek, metropolita łódzki.

Trochę historii

Parafię św. Wawrzyńca w Wartkowicach erygował w XV w. arcybiskup gnieźnieński Wojciech Jastrzębiec. Wieś leżała bowiem wówczas w obrębie archidiecezji gnieźnieńskiej. Istniejący wówczas kościół został rozebrany w roku 1660. Kolejna świątynia przetrwała do roku 1719. Wówczas to pobudowano nowy kościół - noszący podwójne wezwanie św. Anny i św. Wawrzyńca - ten sam, który obecnie stoi w dziekanowickim skansenie. Świątynię ufundowała rodzina Radoszewskich. Po raz ostatni kościół odnawiano w latach 50. W związku z pobudowaniem nowego kościoła świątynia od roku 1985 pozostawała zamknięta.

Wielkopolski Park Etnograficzny jest przygotowany w ten sposób, by rozlokowanie poszczególnych obiektów oddawało wygląd typowej wsi "placowej". Zabudowania gospodarcze otaczają niewielki placyk. Nieco na uboczu stoją wiatraki. Z drugiej zaś strony - dwór i przynależąca doń kapliczka. Dotąd w krajobrazie skansenu brakło jednak elementu niezwykle istotnego. Poszukiwania odpowiedniego obiektu trwały ponad dziesięć lat. W 1995 r. podjęto nieudaną próbę translokacji drewnianego kościoła z Goliny. Jesienią 1996 r. władze skansenu wystąpiły do konserwatora zabytków ówczesnego woj. sieradzkiego i Kurii Metropolitalnej w Łodzi z prośbą o przekazanie świątyni z Wartkowic. Już w następnym roku, dzięki wsparciu finansowemu przyznanemu przez ówczesnego wojewodę poznańskiego Włodzimierza Łęckiego przystąpiono do przenoszenia zabytkowej budowli do Dziekanowic. Mieszkańcom Wartkowic żal było wprawdzie ich starego kościoła, ale dobrze zdawali sobie sprawę z tego, że tylko w ten sposób można go uratować przed ostatecznym zniszczeniem. W czasie prac rozbiórkowych dokonano kilku ciekawych odkryć. Odsłonięto między innymi ślady pięknej, XVIII-wiecznej polichromii oraz znajdujący się pod kościołem grobowiec rodziny Załuskich, właścicieli Wartkowic. Montaż kościoła na nowym miejscu rozpoczęto w roku 1998. Trwał on aż do roku bieżącego, gdyż każdy, najmniejszy nawet element trzeba było poddać pieczołowitej konserwacji.

Uroczystości poświęcenia

W dniu poświęcenia świątyni wszystkich przybywających na tę uroczystość gości powitał w progach kościoła gospodarz skansenu Andrzej Kaszubkiewicz. Obecnością swą zaszczycili między innymi: były wojewoda poznański, a obecnie senator RP Włodzimierz Łecki, marszałek Sejmiku Wojewódzkiego Województwa Wielkopolskiego Stanisław Mikołajczak i prezydent miasta Gniezna Bogdan Trepiński. Obecna była także delegacja parafian z Wartkowic z proboszczem ks. Józefem Nikielem na czele oraz wierni parafii pw. św. Marcina w Dziekanowicach, która włączyła kościół z Wartkowic do życia duszpasterskiego swojej wspólnoty, ze swym proboszczem ks. Adamem Sypniewskim. Dyrektor Kaszubkiewicz przypomniał na wstępie krótko historię kościoła i przebieg translacji.

Podczas uroczystej Mszy św., której przewodniczył abp Władysław Ziółek, homilię wygłosił abp Henryk Muszyński. "Jesteśmy świadkami niezwykłej uroczystości poświęcenia pięknego, zabytkowego kościoła, który rozpoczyna niejako swój drugi żywot - powiedział Ksiądz Arcybiskup. - Od dziś skansen lednicki zostaje ubogacony świątynią, która od zarania stanowiła (...) jakby serce każdej osady na naszej polskiej ziemi już od czasów piastowskich. (...) Wysiłki podjęte dla odrestaurowania i translacji tej pięknej, zabytkowej świątyni, wpisują się wymownie w troskę o zachowanie i pomnożenie kulturowego i religijnego dziedzictwa naszego narodu. (...) Obrzęd poświęcenia przypomina, że chociaż świątynia ta staje w skansenie jako budowla stanowiąca jego część składową, będzie ona nadal służyła jako żywy dom Boga, w którym Chrystus Zmartwychwstały mocą Ducha Świętego będzie sprawował swoje zbawcze posłannictwo także w XXI w., a mamy nadzieję, że i w następnych wiekach". Ksiądz Arcybiskup podziękował także abp. Ziółkowi, ks. Nikielowi oraz wartkowickim parafianom za podjęcie tej, tak trudnej dla nich, decyzji.

Na zakończenie uroczystości głos zabrał abp Wł. Ziółek. " Z ogromną wdzięcznością odnoszę się do decyzji Księdza Arcybiskupa ( ...), dzięki której ta piękna, drewniana świątynia służyć będzie tutaj chwale Bożej i pożytkowi wiernych, tak jak jeszcze przed kilkunastu laty w miejscu swego pierwotnego usytuowania. (...) Życzę wszystkim, którzy będą poznawać naszą ojczystą historię podczas pobytu w Wielkopolskim Parku Etnograficznym w Dziekanowicach (...), aby rozbudzili w sobie prawdziwą dumę z przynależności do ojczystego kraju i poczucie odpowiedzialności za jego przyszłość. Życzę również, aby odnowiona świątynia św. Anny i św. Wawrzyńca byłą zawsze czytelnym znakiem wiary, dzięki obecności w niej ludzi wiernych Chrystusowi i Jego Ewangelii".

Uroczystość była wielkim przeżyciem dla wszystkich zgromadzonych, lecz przede wszystkim dla parafian wartkowickich. Po zakończeniu Mszy św. zwierzyli się reporterowi Niedzieli Gnieźnieńskiej ze swych ogromnych przeżyć. Są dumni, że to ich kościół stoi wśród skansenowych zabudowań. Ta świątynia, której ściany przesiąknęły modlitwą ich samych, jak również ich przodków, stała się nicią wiążącą ich jeszcze bardziej z lednicką, piastowską ziemią. Z pewnością powrócą tu jeszcze nie raz. Może przywiozą ze sobą swoje dzieci i wnuki, by pokazać im wyrastającą wysoko ponad kryte strzechą chałupy wieżyczkę i powiedzą: " Spójrzcie! To jest nasz kościół!"?