Otwarcie wystawy, opracowanej w Muzeum Narodowym w Warszawie przy wsparciu finansowym Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, odbyło się 20 lutego.

Związki Ordy z Lublinem

W lutym 2007 r. minęła 200. rocznica urodzin Napoleona Ordy - rysownika, akwarelisty, pianisty, kompozytora, uczestnika Powstania Listopadowego i działacza emigracyjnego. Wśród wielu wydarzeń związanych z obchodami, warto odnotować uroczystości w Brześciu, zainicjowane przez Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Brześciu, na prośbę którego Muzeum Narodowe w Warszawie przygotowało ekspozycję złożoną z 50 reprodukcji litografii i akwarel autorstwa Napoleona Ordy, pochodzących głownie z „Albumu widoków historycznych Polski poświęconego Rodakom, zrysowanego z natury przez Napoleona Ordę”, znajdującego się w zbiorach Muzeum. W grudniu wystawa została pokazana w Mińsku w siedzibie Narodowej Biblioteki Białorusi.
Jak wyjaśniają organizatorzy, obecność dzieł Ordy w Lublinie nie jest przypadkowa. Wiosną 2007 r. Konsul Generalny RP w Brześciu poprosił Prezydenta Lublina o udział naszego miasta w obchodach rocznicy urodzin artysty. Jesienią Urząd Miasta Lublin wydał kalendarz z wyborem litografii z Albumu. Kalendarz został zaprezentowany podczas wernisażu wystawy w Brześciu, a następnie rozdystrybuowany przez Miasto Lublin i Konsulat w Polsce i na Białorusi; trafił także do polskich placówek dyplomatycznych i do Polonii na całym świecie. „Napoleon Orda jest bliski naszemu miastu nie tylko dlatego, że wśród jego rysunków znajdujemy reprodukowane w kalendarzu widoki Lublina, ale i dlatego, że pokazuje wielokulturową przeszłość naszej części Europy - napisał Adam Wasilewski w liście z dn. 29 października 2007 r.
Na wystawie zobaczyć można 50 spośród ponad tysiąca prac wykonanych przez autora. Miłośnicy przeszłości znajdą tu miejsca związane z życiem i twórczością m.in. Adama Mickiewicza, Fryderyka Chopina, Stanisława Moniuszki, Juliana Ursyna Niemcewicza. Wiele litografii artysta poświęcił ziemi rodzinnej. Wśród rysunków znalazły się również widoki Lublina, na których można zobaczyć zamek lubelski i dworek na Firlejowszczyźnie, w którym urodził się Wincenty Pol. W licznych wędrówkach po kraju Orda zgromadził wiele rysunków przedstawiających widoki miast i zabytków architektury. Jego dzieło tym bardziej przemawia do odbiorcy, że tworzy spójną całość z jego biografią - człowieka tajnych związków niepodległościowych, uczestnika Powstania Listopadowego, wygnańca i działacza emigracyjnego. Rysunki Ordy powstały „ku pokrzepieniu serc” i służyły podtrzymaniu ducha narodu pozbawionego suwerennego państwa. Dziś jego twórczość budzi wielkie zainteresowanie miłośników historii i zabytków, dla których jest nieocenionym źródłem wiedzy.

Patriota i artysta

Napoleon Orda urodził się 11 (lub 19) lutego 1807 r. w rodzinnym majątku Worocewicze na Polesiu, niedaleko Janowa i Pińska. Był synem marszałka szlachty powiatu kobryńskiego oraz wnukiem pińskiego działacza społecznego. Studiował matematykę na Uniwersytecie Wileńskim, ale aresztowany za działalność w tajnym towarzystwie młodzieży akademickiej „Zorzanie” nie ukończył studiów. Po pobycie w więzieniu powrócił do Worocewicz, gdzie gospodarował i samodzielnie kontynuował naukę. Walczył w Powstaniu Listopadowym; za udział w bitwie pod Kockiem został odznaczony Złotym Krzyżem Virtuti Militari. Po upadku powstania przeszedł pieszo przez Austrię, Włochy i Szwajcarię do Paryża, gdzie rozpoczął systematyczne studia artystyczne. Zaprzyjaźnił się z Fryderykiem Chopinem, u którego pobierał nauki gry na fortepianie i kompozycji. Podczas podróży tworzył liczne rysunki i pejzaże architektoniczne miast oraz obiektów rezydencjonalnych, m.in. Anglii, Francji, Belgii, Portugalii, Hiszpanii i północnej Afryki. Brał aktywny udział w życiu Wielkiej Emigracji, spotykał się z wieloma wybitnymi rodakami, m.in. z Adamem Mickiewiczem. Pragnąc przyspieszyć druk francuskiej edycji wykładów paryskich narodowego wieszcza, przeznaczył na nie własne fundusze.
Kiedy w 1856 r. car Aleksander II ogłosił amnestię dla powstańców, Napoleon Orda powrócił do rodzinnych Worocewicz. Zajmował się rolnictwem, pracował jako guwerner w domu generała Adama Rzewuskiego, pisał, komponował, brał udział w życiu społecznym. W 1860 r. zaczął realizować dzieło swojego życia. Każdego roku podczas letnich miesięcy podróżował po kolejnych regionach kraju i utrwalał na papierze architekturę miast, miasteczek, zamki obronne, dwory, pałace... Za jego życia ukazało się osiem serii rysunków i akwarel w ramach wydawnictwa zatytułowanego „Album widoków historycznych Polski poświęcony Rodakom, zrysowany z natury przez Napoleona Ordę”; zawierały one 260 litografowanych rysunków i akwarel spośród ponad tysiąca wykonanych przez autora. Napoleon Orda zmarł w Warszawie 26 kwietnia 1883 r. Został pochowany w rodzinnym grobowcu w Janowie Poleskim.

Na podstawie materiałów udostępnionych przez Dział Promocji i Marketingu Miejskiej Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie