Ks. Marcin Nabożny: - W dniach 8-9 kwietnia 2010 r. w Rzeszowie planowany jest Ogólnopolski Zjazd Historyków Kościoła. Czym są takie zjazdy?

Ks. prof. Jan Walkusz: - Z konkretną inicjatywą wyszedł KUL, gdzie na bazie Sekcji historii Kościoła powstał w 1964 r. Instytut Historii Kościoła wzorowany na Wydziale Historii Kościoła Uniwersytetu Gregoriańskiego w Rzymie. Bezpośrednim twórcą Instytutu i pierwszym jego dyrektorem był ówczesny rektor KUL ks. prof. M. Rechowicz. Pomyślał on jednocześnie o zintegrowaniu wszystkich historyków Kościoła. Już w 1963 r. zorganizował na KUL pierwszy taki zjazd dla profesorów i wykładowców historii Kościoła. W takich zjazdach biorą udział ci, którzy profesjonalnie zajmują się prowadzeniem wykładów z historii Kościoła.
Na drugim zjeździe członków Sekcji Historii Kościoła Polskiego Towarzystwa Teologicznego, bo taka jest oficjalna nazwa zgrupowanych historyków, jej szefem został wybrany bp prof. dr hab. W. Urban, który w istocie wypracował ostateczną formułę naszych zjazdów i sam w nich konsekwentnie uczestniczył. Po śmierci bp. W. Urbana w 1983 r. przewodniczącym naszej Sekcji został bp E. Piszcz, a od 2002 r. funkcję tę pełni bp prof. dr hab. J. Kopiec.

- Gdzie zjazdy odbyły się do tej pory? Dlaczego Rzeszów został wybrany w tym roku?

- Uczestniczę w tych zjazdach od ok. 15 lat. Zjazdy odbywają się systematycznie, w czwartek i piątek po Wielkanocy, każdego roku w innym miejscu - raz gospodarzem jest środowisko zakonne, w drugim zaś roku seminarium diecezjalne.
Od 1999 r. pełniąc obowiązki sekretarza Sekcji, przejmuję na siebie sprawy organizacyjne. Ostatnie zjazdy odbyły się w: Katowicach (2000), Bagnie (2001), Szczecinie (2002), na Górze Świętej Anny (2003), KUL (2004), Olsztynie (2005), Koszalinie (2006), Gietrzwałdzie (2007), Legnicy (2008), Krakowie (2009).
W tym roku podejmuje nas diecezja rzeszowska, młoda, ambitna i prężna od strony naukowej, mocno powiązana z Uniwersytetem Rzeszowskim. Tam też mamy KUL-owskich absolwentów. Mam na myśli ks. prof. Stanisława Nabywańca z UR, ks. dr. Andrzeja Motykę, prof. WSD i ks. dr. Sławomira Zycha z KUL. Dodatkową okolicznością są doniosłe jubileusze Pasterza tej diecezji, czyli 50-lecie kapłaństwa i 25-lecie sakry biskupiej bp. Kazimierza Górnego. Pragniemy w ten sposób uczcić tego niezłomnego Pasterza Kościoła, włączyć się w jego hymn dziękczynienia i wraz z nim dziękować Bogu za otrzymane dary.

- Proszę przybliżyć plan zjazdu i tematykę.

- W tym roku przypada 65. rocznica zakończenia II wojny światowej, w roku minionym obchodziliśmy 70-lecie jej rozpoczęcia, stąd pragniemy się zająć aspektem martyrologicznym Kościoła. Chcemy dokonać przeglądu tego procesu od starożytności chrześcijańskiej po czasy współczesne.
Dopełnieniem każdego zjazdu i omawianych zagdnień jest sesja wyjazdowa do miejsca, gdzie koncentruje się historia, kultura, gdzie zabytki i pamiątki są wspaniałą mową przeszłości. W tym roku zaprasza nas do Biecza jeden z członków naszej Sekcji, ks. dr Władysław Kret. A więc będziemy w mieście z przeszłością odwołującą się do XI w., z którym związana jest m.in. postać św. Jadwigi Królowej i bp. Marcina Kromera.

- Czy materiały z tych zjazdów są publikowane?

- Od 2001 r. ukazuje się rocznik redagowany i przygotowywany przeze mnie pt. „Kościół w Polsce. Dzieje i kultura”, który zawiera materiały ze zjazdów, wzbogacone czasem o dodatkowe teksty, dostosowane do tematyki danego numeru oraz bogaty dział recenzji, bibliografii podmiotowej polskich historyków Kościoła oraz nekrologi i wspomnienia o zmarłych członkach. Przeciętna objętość każdego tomu liczy ok. 350-600 str.

- Gdzie planowany jest kolejny zjazd?

- Prawdopodobnie odbędzie się on w Płocku i będzie poświęcony dziejom przygotowania do kapłaństwa.
Korzystając zaś z okazji, chciałbym wyrazić wdzięczność gospodarzom naszych dorocznych spotkań, a przede wszystkim tegorocznemu Gospodarzowi, czyli bp. K. Górnemu i WSD w Rzeszowie. Trzeba też podziękować całemu środowisku historyków Kościoła, że odpowiedzialnie i poważnie traktują nasze spotkania.