Te - w rozumieniu powstrzymania się od potraw mięsnych - bywały ostre i rygorystyczne. „Dawniej post to był post” - pisze Hanna Szymanderska w „Polskich tradycjach świątecznych”. A że przednówek na świętokrzyskich, ubogich wsiach był zawsze ciężki, post i twarda rzeczywistość stanowiły jedno.
W Polsce przestrzeganie przepisów postnych rozpoczęło się bardzo wcześnie. Za pierwszych Piastów, jak podaje Thietmar, złamanie postu groziło wybijaniem zębów. W XIII wieku posty były u nas surowsze i bardziej ścisłe niż w krajach Europy Zachodniej. Wielki Post rozpoczynano w Polsce już na 70 dni przed Wielkanocą. Zygmunt Gloger podaje, że od „śródpościa”, czyli od połowy Wielkiego Postu ludność nie przyjmowała pokarmów ciepłych i gotowanych, żyjąc tylko chlebem, suszonymi owocami i rybą wędzoną. Wstępna Środa, zwana Popielcem rozpoczynała Wielki Post trwający 40 dni, czyli aż do Wielkanocy.
W Kieleckiem już w zapustny wtorek przed Środą Popielcową gospodynie szorowały popiołem garnki i patelnie, aby usunąć resztki tłuszczu i zapustnych rarytasów. W Popielec kuchnia była ciemna i zimna. „Wiele osób ze wszystkich stanów suszyło w każdy piątek, czyli nie jadło nic, oprócz wody” - pisze Jan Uryga w „Rok Polski w życiu, tradycji i obyczajach ludu”, cytując m.in. Zygmunta Glogera: „W pierwszym i ostatnim tygodniu Wielkiego Postu poddawano mu się najsurowiej. Domy zamożniejsze używały w tym czasie oliwy zamiast masła, a uboższe oleju. Jest nawet stare na post przysłowie, że «Mości panie dobrodzieju, dobre kluski na oleju». Oliwą kraszono barszcz, a komuż ze starych ludzi nieznane były grzanki z chleba smarowane oliwą, osypywane kminkiem, z cukrem lub solą i rumienione na ruszcie nad węglem? Grzanki takie z piwem grzanym stanowiły zwykłą postną wieczerzę…”. W kuchniach w poście królował żur, kasze jęczmienne, śledzie, na obiad podawano jednogarnkowe potrawy - bez tłuszczu. Jednak wielu mieszkańców świętokrzyskich wsi nigdy, z racji ubóstwa, nie mogło sobie nawet na tak skromne menu pozwolić. W regionie świętokrzyskim ludność chłopska w ogóle rzadko spożywała mięso. „A byli i tacy po wsiach, co mięso i wędliny spożywali tylko na Wielkanoc czy na Boże Narodzenie” - ten cytat z inf. Władysława Domagały z Bielin Poduchownych pojawia się w publikacji „Wieś świętokrzyska w XIX i XX wieku” Edwarda Traczyńskiego.
Z kolei warzywa w gospodarstwach chłopskich II poł. XIX i na początku XX wieku uprawiane były w niewielkich ilościach, głównie te podstawowe - marchew, kapusta (tej wysadzano najwięcej), pietruszka, buraki, rzepa, cebula. Najwięcej uprawiono ich jednak w okolicach miast np. Kielc, Opatowa. Na przednówku, zbiegającym się z okresem Wielkiego Postu, gotowano po prostu to, co się dało względnie przetworzyć. Pisze E. Traczyński: „Podczas głodów w Bliżynie i we wsiach okolicznych całe dnie spędzano bez pożywienia (…). W tych ciężkich czasach odżywiano się suszonym perzem tartym na mąkę, z dodatkiem kory olszowej. Polewkę gotowano z lebiody, szczawiu łąkowego i innego zielska, zanim jagody obrodziły i jęczmień urósł. Wtedy można było otłuc i pęczaku ugotować, aby zaspokoić głód” (za ks. Cz. Kasprzykiem, „Kronika Bliżyna. Głód nad Kamienną”).
Obecnie zasady wielkopostne każą łączyć praktyki postu, jałmużny, modlitwy. Przez post rozumiemy nie tylko wstrzemięźliwość od potraw mięsnych, ale i narzucenie sobie pewnych ograniczeń, najlepiej w konkretnej intencji.
Trzeba dodać, że jeżeli traktować post jako całkowite lub częściowe powstrzymywanie się od spożywania konkretnych pokarmów, to niemal wszystkie religie znają i praktykują jego reguły.