Na początku stycznia br. nakładem Wydawnictwa „von Borowiecky” ukazała się książka dr. Petera Rainy pt. Anatomia linczu. Sprawa Ojca Konrada Hejmo. Wydawca tak się spieszył, że na stronie 3 jako datę wydania podał rok 2006, a na 4, tzw. redakcyjnej, przy nocie copyright - 2005. Było jak było, ale książka jest już na rynku księgarskim. Powiedzmy także na wstępie, że z ogromnymi trudnościami przebija się przez medialną blokadę do „zbiorowej świadomości” polskich czytelników. Informację o niej bywalcy coraz rzadszych w naszym pejzażu kulturalnym księgarń podają sobie niemal szeptem, jakby wstydzili się czegoś lub obawiali.
Odpowiedź na pytanie, dlaczego tak ciężko uzyskać informację o książce z publikatorów, znalazłem w niej samej. Otóż po przeczytaniu uświadomiłem sobie, że książka ta „nie pasuje” w Polsce nikomu! Przede wszystkim nie odpowiada autorom słynnego Raportu w sprawie o. Hejmy, panom: J. Żarynowi, P. Machcewiczowi i A. Grajewskiemu, bo kwestionuje ich podstawowy wniosek, iż, mianowicie, o. Konrad Stanisław Hejmo był świadomym i tajnym współpracownikiem SB i że donosił na Ojca Świętego Jana Pawła II. Z książki tej jednak nie może być także zadowolony sam „główny bohater”, nie świadczy ona bowiem o jego heroicznej świętości, ale daje czytelnikowi możliwość poznania go jako człowieka naiwnego, niefrasobliwego i gadatliwego, choć na pewno nie zdrajcę.
Publikacja dr. Rainy składa się z dwóch części. Pierwsza to teksty powstałe po upublicznieniu sprawy przez prezesa IPN - Kieresa. Drugą stanowi obszerny (ponad 300 stron) wybór dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych IPN. Nawiązując do poprzedniego akapitu, powiedzmy, że tu jest właśnie pies pogrzebany. Otóż, jak tego dowodzi część pierwsza książki, o. Konrad miał wielu obrońców „od serca”, którzy w odpowiedzi na pomówienia IPN podjęli się zbiorowej obrony, choć nie znali, a pewnie i dziś jeszcze nie znają dokumentów. Innymi słowy - rwali włosy z głowy, choć nie wiedzieli dlaczego. Z tych też względów o. Konrad nie miał i nie ma wielu obrońców „od rozumu”. Żeby go bowiem bronić rzeczowo, trzeba poznać część drugą książki, czyli opublikowane w niej dokumenty, pozwalające nam zidentyfikować kolejną grupę, której ta książka nie odpowiada. W jej skład mogą wchodzić - choć oczywiście nie muszą - ci wszyscy, o których możemy tam przeczytać.
Kolejną grupą są ci badacze, którzy wolą „ludowi ciemnemu” okazywać wyniki swych opracowań niż ich podstawy, czyli dokumenty. W ten sposób bowiem można i więcej zarobić, i podtrzymać w opinii pospolitej pewne mity lub pogłębić dyskredytację tych, którzy się autorowi takiego opracowania nie podobają.
Podążając dalej drogą naszych rozważań, musimy powiedzieć, iż przeciwnikami Anatomii linczu są zarówno wyznawcy „lustracyzmu”, jak i „antylustracyzmu”. Pierwsi bowiem uważają, iż kto kwestionuje „wyroki” i metody ujawniania tajnych współpracowników przez historyków IPN, jest przeciwnikiem lustracji. To tak jakby powiedzieć, że ktoś, kto kwestionuje wyrzucanie pasażerów podczas jazdy pociągu, jest przeciwnikiem podróżowania koleją! Drudzy uważają natomiast, że należy wszystko spalić i nic nie mówić, bo to „polskie piekło” itp., tak jakby rzeczywiście wierzyli, że ktoś, kto życie spędził na dyskredytowaniu i łamaniu ludzi, spali wyniki swej kilkudziesięcioletniej pracy. Przecież to materiał do szantażu, swoiste „ubezpieczenie na życie” panów z dawnego MSW i SB.
Wiemy już zatem, że książka nie ma zwolenników, ale teraz dowiemy się, iż mimo to jest wykorzystywana bez przywołania źródła, a zatem, iż dr Peter Raina jest po prostu okradany, bo naruszane są jego prawa autorskie. Oto bowiem w nr. 51 (718) Faktu z 1 marca br. ukazał się na s. 7 artykuł zatytułowany Hejmo brał pieniądze, podpisany inicjałami „TP”. Artykuł ten jest przykładem prymitywnego kłamstwa, manipulacji i zwykłej kradzieży.
W części graficznej autor artykułu wykorzystuje pokwitowanie, które zostało opublikowane w książce Petera Rainy. O tym, iż zamieszczona w Fakcie kopia pokwitowania pochodzi z Anatomii linczu, świadczy choćby układ stempla IPN widoczny pod tytułem artykułu. Każda kopia dokumentu jest bowiem stemplowana przez pracowników IPN i trudno przypuszczać, by zawsze tak samo stawiali oni swą pieczęć. Wskazuje na to także podpis, który Fakt zamieszcza pod kopią: „Podpis ojca Hejmy pod pokwitowaniem odbioru 500 marek”. Otóż na zamieszczonym w Fakcie pokwitowaniu widnieje kwota 300 marek. Kwota 500 marek widnieje na drugim pokwitowaniu zamieszczonym w dolnej części strony 252 książki Anatomia linczu. Nawet kraść trzeba umieć!
Przytoczenie w artykule nazwiska agenta Andrzeja Madejczyka bez podania źródła, czyli książki, jest również kradzieżą, ponieważ Peter Raina był pierwszym historykiem, który to nazwisko w swej książce ujawnił. Przypomnijmy, że autorzy Raportu zataili tę informację, chroniąc agenta SB, a prawdopodobnie także BND.
W artykule „niemieckiej gazety dla Polaków” znajdziemy też powtórzenie kłamstw, z których nawet IPN się wycofał. Podtytuł np. głosi: Dominikanin świadomie donosił na Jana Pawła II. Dalej zaś czytamy m.in.: „brał za to pieniądze”, „Fakt ma na to dowody: pokwitowania wystawiane przez agenta bezpieki, które podpisywał Hejmo”. Te „dowody” to właśnie zeskanowana z książki Anatomia linczu kopia pokwitowania.
Trzeba tu dodać, że sprawa tych pokwitowań jest wyjaśniona w tekście o. prof. Jacka Salija OP. Tekst ten jest integralną częścią wspomnianej książki i informuje, że pokwitowanie nie świadczy o „świadomym donosicielstwie” o. Konrada.
Wszystko, co do tej chwili napisaliśmy, nie napawa optymizmem. Coraz rzadsza jest bowiem wśród polskiego społeczeństwa, szczególnie w jego warstwach wyższych, gotowość podjęcia wyzwania, jakie stawia przed nami prawda, coraz mniej jest odwagi cywilnej. Coraz częściej spotykamy za to duchowe lenistwo i tchórzostwo. Coraz częściej też ciężar wolności powiązanej z odpowiedzialnością myli nam się z łatwością zmieniania kanałów telewizyjnych i oddawania własnego intelektu w niewolę publicystów, koniunkturalnych historyków itd., ale to już temat na inną opowieść. Dobrze zatem, że są jeszcze ludzie tacy jak dr Peter Raina, wykształceni w wolnym świecie (absolwent Oxfordu) i ukształtowani przez nauczanie Prymasa Tysiąclecia, i dobrze, że publikują takie książki, jak Anatomia linczu. Sprawa Ojca Konrada Hejmo.